Jak ocalić od zapomnienia tradycje, które przez lata kształtowały lokalną tożsamość? Tego zagadnienia podjęli się Patrycja Dąbek i Damian Linczowski, autorzy reportażu dokumentalnego „Spóźnieni o pokolenie”. Premiera filmu odbyła się 23 października w Centrum Kultury w Gdowie.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz, instytucji kultury oraz mieszkańcy zainteresowani historią i tradycjami regionu. Wśród gości znaleźli się m.in. wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, członkini Zarządu Powiatu Wielickiego Edyta Trojańska-Urbanik, przewodnicząca Rady Gminy Gdów Dominika Linczowska, dyrektor Centrum Kultury w Gdowie Wioleta Chmiela, dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Gdowie Maciej Gibała oraz przedstawicielki Małopolskiego Instytutu Kultury – Nina Burno i Zofia Grząślewicz.
Uroczystość rozpoczął występ zespołu „Mali Gdowianie”. Dla autorów reportażu miał on szczególne znaczenie, ponieważ oboje w przeszłości należeli do tej grupy. To właśnie kontakt z folklorem i regionalnymi zwyczajami stał się jednym ze źródeł ich zainteresowania dziedzictwem kulturowym Gdowa.
Głównym punktem spotkania była projekcja filmu, będącego efektem trzymiesięcznej pracy młodych twórców. Reportaż przybliża wspomnienia osób, które pamiętają dawne obrzędy, znają historię strojów ludowych i od lat angażują się w podtrzymywanie lokalnych tradycji. Przed kamerą wystąpili Małgorzata Bednarska, Anna Suchoń, Alina Chechelska-Płoskonka, Maria Daniel, Władysław Cebula, Anna Stachnik i Julia Jelonek. Ich relacje pozwalają spojrzeć na przeszłość regionu z perspektywy ludzi, którzy są jej bezpośrednimi świadkami.
Praca nad dokumentem uświadomiła twórcom, jak wiele historii związanych z Gdowem nadal czeka na odkrycie i utrwalenie. Część z nich nie została nigdy spisana, a ich jedynym źródłem pozostają wspomnienia mieszkańców. Reportaż zwraca uwagę na znaczenie dokumentowania takich opowieści, zanim zostaną bezpowrotnie utracone.
Premiera filmu stała się okazją do refleksji nad znaczeniem lokalnego dziedzictwa i odpowiedzialnością za jego zachowanie. „Spóźnieni o pokolenie” przypomina, że za tradycjami stoją konkretni ludzie, ich doświadczenia i pamięć, dzięki którym wiedza o przeszłości może być przekazywana kolejnym pokoleniom.
Projekt zrealizowano w ramach programu „Małopolska Baza Twórcza”, organizowanego przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie. Partnerem przedsięwzięcia było Centrum Kultury w Gdowie. Film dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Bardzo Młoda Kultura 2026–2028”.
