13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej

13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Przypomnijmy o tych tragicznych wydarzeniach sprzed lat oraz dowodach pamięci o nich.

W czasie II wojny światowej, 3 kwietnia 1940 roku, sowieckie NKWD rozpoczęło wywózkę do Katynia polskich oficerów, jeńców obozu w Kozielsku, a w kolejnych dniach – z obozów w Ostaszkowie i Starobielsku. Egzekucje trwały sześć tygodni, od kwietnia do maja 1940 roku. Była to zbrodnia katyńska, w której wiosną 1940 r. NKWD wymordowało blisko 22 tysiące obywateli polskich, wziętych do niewoli po agresji Związku Radzieckiego na Polskę, 17 września 1939 r. W tej liczbie znalazło się 14 700 jeńców przetrzymywanych w obozach specjalnych NKWD w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. Postrzelonych w tył głowy, grzebano w zbiorowych mogiłach w Katyniu, Miednoje oraz Charkowie. Wśród rozstrzelanych byli oficerowie Wojska Polskiego – wybitni dowódcy i stratedzy, policjanci, urzędnicy, uczeni, profesorowie wyższych uczelni, artyści, lekarze, nauczyciele i prawnicy. Stanowili elitę narodu, jego potencjał obronny, intelektualny i twórczy. Polaków mordowano na podstawie ściśle tajnej uchwały z 5 marca 1940 r., podpisanej przez Józefa Stalina i jego towarzyszy z Politbiura. Nakazano w niej zgładzenie ponad 25 tysięcy polskich jeńców wojennych przetrzymywanych w obozach i więzieniach na Ukrainie i Białorusi.

Pozostałe 7305 osób, w tym 3435 z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej i 3870 z tzw. Białoruskiej Listy Katyńskiej, byli to w większości cywile. Zostali osadzeni w więzieniach zachodniej Ukrainy i Białorusi, czyli terenach Polski, włączonych do ZSRR.

W okupowanej Polsce rodziny uwięzionych oficerów czekały na powrót bliskich, gdy tymczasem informację o odkryciu masowych grobów w Katyniu pierwsi podali Niemcy, 13 kwietnia 1943 r.. To właśnie dlatego ten dzień obchodzimy jako Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Aż do roku 1990 r. strona rosyjska nie potwierdziła oficjalnie dokonania zbrodni. Śledztwo w sprawie uznania zbrodni katyńskiej za ludobójstwo prowadzi Instytut Pamięci Narodowej od listopada 2004 roku. Z kolei w 2004 r. zakończyło się 14-letnie śledztwo rosyjskiej prokuratury wojskowej. Rosjanie uznali, że mord nie był zbrodnią ludobójstwa i nikogo za nie obwinili.

Ta tragiczna zbrodnia upamiętniania jest na różne sposoby: powstają kolejne pomniki, odbywają się piesze i motocyklowe rajdy.  W 2000 r. otwarto polskie cmentarze w Katyniu, Miednoje i Charkowie, a w 2012 r. w Bykownie na Ukrainie.

Pomnik ofiar zbrodni katyńskiej znajduje się także w Gdowie. Obelisk usytuowany na plantach odsłonięto 2 września 1985 roku. Znajduje się w nim ziemia katyńska. W centralnej części natomiast jest tablica pamięci mieszkańców Gdowa i okolic poległych na frontach drugiej wojny światowej i pomordowanych w latach 1939 – 1945 w obozach koncentracyjnych, więzieniach i na terenach ziemi gdowskiej za udział w walce z okupantem hitlerowskim. Z okazji 100-lecia odzyskania Niepodległości, w 2018 r., pomnik poddano renowacji. Umieszczono wówczas tablicę upamiętniająca także poległych podczas I wojny światowej. Corocznie składane są przy nim kwiaty i zapalane znicze.

Na plantach znajdują się także dwa „dęby pamięci” zamordowanych w czasie zbrodni katyńskiej, posadzone w 2011 roku, w ramach akcji „Katyń… ocalić od zapomnienia”. Jeden z nich upamiętnia historyka Jana Józefa Fitzke, urodzonego w Gdowie. Drugi zaś Jana Kaczmarczyka – aspiranta Policji Państwowej.

Dla upamiętnienia 80. rocznicy zbrodni Narodowe Centrum Kultury udostępniło w Internecie wystawę pt. Niepamięci. To artystyczna opowieść o życiu polskich jeńców – więźniów sowieckich łagrów.  Prace można oglądać na stronie pamietamkatyn1940.pl/obrazy/ oraz na kanale YouTube Narodowego Centrum Kultury.   Ponadto na interaktywnym portalu „Katyń Pro Memoria”, który stanowi rodzaj wirtualnego spaceru po Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu, można zanurzyć się w Las Katyński i na nowo odkryć wydarzenia i miejsca znane z tragicznych kart polskiej historii. Wraz z portalem ruszyła też akcja „Katyń Pro Memoria. Zapal Światło Pamięci”, której celem jest upamiętnienie Ofiar poległych w Katyniu. Aplikacja umożliwia zapalenie symbolicznego znicza, ale także – poprzez krótki biogram – poznanie historii konkretnej osoby. Szczegóły na stronie www.katynpromemoria.pl.

 

 

Autor: admin

Udostępnij post na:

Skip to content